چهارشنبه ۲۹ خرداد ۱۳۹۸ ساعت: ۱۲:۱۶:۰۷

سفری مهم تر از سفر به نیـــــــویورک

حسن روحانی فردا و برای اولین بار در دوران ریاست‌جمهوری خود عازم عراق می‌شود؛ سفر مهمی که طی چند روز گذشته خبرهای زیادی درخصوص آن منتشر شده است.

سفر عراق چهل و نهمین سفر خارجی رئیس‌جمهور از سال ۹۲ و سیزدهمین سفر روحانی به کشور‌های استراتژیک همسایه است دولت بالاخره راه صحیح تجارت خارجی را پیدا کرده است؟

سفری مهم تر از سفر به نیـــــــویورک

حسن روحانی فردا و برای اولین بار در دوران ریاست‌جمهوری خود عازم عراق می‌شود؛ سفر مهمی که طی چند روز گذشته خبرهای زیادی درخصوص آن منتشر شده است. گفته شده سفرهای مقامات ایرانی از جمله عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی و عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه به بغداد در یک ماه اخیر برای زمینه‌سازی این سفر مهم و هماهنگی برای انعقاد توافقات و اسناد همکاری بوده است. روز گذشته ایرج مسجدی سفیر ایران، حضور حسن روحانی در بغداد را مهم‌ترین گام ایران برای ارتقای سطح تجارت دوجانبه با عراق و رساندن آن به ۲۰ میلیارد دلار پیش‌بینی‌شده دانست و تاکید کرد که در این سفر سه‌روزه مساله راه‌آهن خرمشهر به بصره، گسترش شهرک‌های صنعتی، روادید، قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر و مسائل گمرکی، بهداشت و درمان از جمله محورهای گفت‌وگوها خواهند بود. البته به این موضوعات نهایی شدن توافقات بانکی ایران و عراق را حتما باید اضافه کرد؛ توافقاتی که در جریان سفر بهمن‌ماه رئیس‌کل بانک مرکزی صورت گرفت و گفته شد پایه‌ای برای تحول در نقشه ارزی کشور و مراودات مالی خارجی تشکیل شده است.

در این میان با وجود تمامی اخبار مهمی که درخصوص سفر حسن روحانی به بغداد در حال انتشار است و همگی نویدبخش فصل جدیدی از روابط ایران- عراق هستند و عنوان می‌شود که احتمالا فرصت مناسبی برای کاهش تاثیر تحریم‌ها و دور زدن آنها پیش روی دولت دوازدهم قرار دارد، باید گفت انجام این سفر زیر سایه انتقاد واردی است که کارشناسان سیاسی و اقتصادی در سال‌های گذشته مکرر بیان و از آن به‌عنوان نقطه‌ضعف دولت روحانی در سیاست خارجی نام برده‌اند.

کارشناسان و فعالان سیاسی – اقتصادی از همان سال ۹۲، کم‌توجهی دولت روحانی به کشورهای همسایه ایران و فرصت بزرگی را که در آنها نهفته است مورد نقد قرار داده‌اند و با استناد به کم‌بهره بودن روابط ایران با کشورهای فرامنطقه‌ای به‌ویژه آمریکا و اروپا بارها دولت را به توسعه همکاری‌ها با کشورهای هم‌مرز با ایران دعوت کرده‌اند.

استدلال‌ها برای همکاری با همسایگان زیاد است؛ بخشی از آنها مثل روز واضح و روشن و در هر شرایطی غیرقابل چشم‌پوشی، و بخش دیگر مزیت‌هایی است که حالا در ایام تحریم خودنمایی کرده و آنقدر جدی می‌شوند که هر کسی حتی اعضای دولت کنونی را هم قانع می‌سازند.

اساسی‌ترین مزیت همکاری امروز ایران با همسایگان چیزی نیست جز تحریم‌گریز بودن روابط سنتی با کشورهایی مثل عراق، افغانستان و… . در این زمینه قبلا گفته بودیم که مراودات مالی سنتی و حوالجات غیربانکی، استفاده از مسیرهای ترانزیتی غیرقابل نظارت برای کشورهای غربی به‌ویژه آمریکا، حضور سفرهای مکرر اتباع همسایه و توسعه سیستم‌های اقتصادی خرد در کنار نیازهای اساسی و غیرقابل جایگزینی از جمله مزیت‌های مهمی هستند که در ایام تحریم بیش از گذشته به چشم می‌آیند و ضرورت توسعه همکاری‌ها را نمایان می‌کنند.

۲۰ اسفند ۹۷ حسن روحانی در حالی برای اولین بار به مهم‌ترین کشور همسایه ایران یعنی عراق سفر می‌کند که به گواهی آمارها رئیس دولت‌های یازدهم و دوازدهم آنچنان‌که مورد انتظار بوده کشورهای منطقه را جزء مقاصد خود قرار نداده است. بررسی سفرهای خارجی حسن روحانی نشان می‌دهد از سال ۹۲ تاکنون او ۴۸ سفر خارجی داشته که تنها ۱۲ سفر یعنی ۲۵ درصد مقاصد، کشورهای همسایه و هم‌مرز ایران و به‌منظور گفت‌وگوهای دوجانبه بوده ‌است و مابقی یا برای شرکت در نشست‌ها و اجلاس‌های بین‌المللی مانند حضور در مجمع عمومی سازمان ملل بوده یا سفر به کشورهای فرامنطقه‌ای از جمله کشورهای اروپایی. روحانی در این سفرها با هدف یادشده دو سفر به ترکیه داشته، یک سفر به پاکستان، یک سفر ارمنستان، دو سفر ترکمنستان و…، این در حالی است که برای مثال و همچنان‌که قبلا در «فرهیختگان» ذکر کرده بودیم، «ایران سومین تامین‌کننده نیاز بازار کالایی (غیرنفتی) عراق پس از ترکیه و چین است. در سال ۹۶ عراقی‌ها حدود ۵٫۱۴ درصد از کل صادرات غیرنفتی ایران را خریداری کرده‌اند که در مقایسه با خرید فقط سه درصد از کالاهای غیرنفتی ایران توسط ۲۸ کشور عضو اتحادیه اروپا، صادرات به عراق رقمی بسیار چشمگیر است.»

باید گفت ۵۴ درصد سفرهای روحانی در این سال‌ها به‌منظور شرکت در مجامع بین‌المللی شامل جشن جهانی نوروز، اجلاس کنفرانس آسیا – آفریقا، اجلاس سران سازمان همکاری اسلامی، مجمع عمومی سازمان ملل و… بوده است.

در این زمینه اما اگر میزان تمایل همکاری با کشورهای همسایه و هم‌مرز با ایران (که از تعداد سفرهای حسن روحانی به‌عنوان یک شاخص نسبی، قابل‌ارزیابی است) در مقایسه با حجم تجارت خارجی ایران با کشورهای همسایه بررسی شود، آمار قابل‌توجهی حاصل خواهد شد، چراکه برای مثال کل ۲۸ کشور اتحادیه اروپا تنها سه درصد کالاهای ایرانی را می‌خرند، ولی در عین حال منهای چین و روسیه و هند که همکاران مهم تجاری ایران هستند، تنها چهار کشور امارات با ۱۴ درصد، عراق با ۱۴ درصد، ترکیه با هشت درصد و افغانستان با ۶ درصد، قریب به نیمی از محصولات ایرانی را در سال ۹۶ خریداری کرده‌اند و البته در شرایط تحریمی که کشورهای فرامنطقه‌ای واردات خود از ایران را به‌شدت کاهش داده‌اند، در نیمه دوم سال ۹۷ و در سال ۹۸ این نسبت بیشتر هم خواهد شد. از این‌رو به نظر می‌رسد انتقاد کارشناسان به این مساله که چرا روابط ایران با کشورهای همسایه ایران کمتر از حداقل‌های موردانتظار بوده و به‌ویژه بعد از ایام تحریم از مرداد ۹۷، عراق بعد از ترکیه دومین سفر برون‌مرزی روحانی به کشورهای همسایه برای توسعه روابط اقتصادی است، درست و قابل‌پذیرش است.

 

کارشناس مسائل منطقه در گفت‌وگو با «فرهیختگان» مطرح کرد

سفر دیرهنگام روحانی برای دور زدن تحریم‌ها

صباح زنگنه، کارشناس مسائل غرب آسیا با اشاره به سفر رئیس‌جمهور به بغداد در توضیح اهمیت این سفر به «فرهیختگان» گفت: «دو کشور ایران و عراق دارای اشتراکات زیادی در تاریخ و فرهنگ و مرزهای جغرافیایی هستند و حتی در مقاطع زیادی از تاریخ مسائل مشترکی داشته‌اند و طبعا در سرنوشت و آینده این دو کشور هم می‌توان شاهد اشتراکاتی بود.»

وی با بیان اینکه در منطقه غرب آسیا که سرشار از حوادث و تنش‌ها است، رابطه جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق از روابط نمونه و مثبت و سازنده محسوب می‌شود، افزود: «عراق مشکلات بسیار عظیمی اعم از حاکمیت صدام و حمله به کشورهای همسایه در آن مقطع تا چالش گروه‌های تروریستی که حتی موجودیت و تمامیت ارضی آن را تهدید می‌کرد را از سر خود گذرانده و ایران نیز در سخت‌ترین روزها در کنار مردم این کشور ایستادگی و به مردم آن کمک‌های زیادی کرد.»

این کارشناس مسائل منطقه ادامه داد: «هرگونه تهدید امنیت عراق تهدید امنیت ایران هم محسوب می‌شود و هر خطری اعم از تروریسم یا خطرهای زیست‌محیطی یا انواع خطرهای دیگر هم بر جمهوری اسلامی ایران تاثیر‌گذار است لذا همکاری و هماهنگی به میزان عمیقی در مسائل گوناگون تسری دارد و هر دو کشور ناگزیرند مسائل خود را به اشتراک مساعی بگذارند تا بتوانند بر آنها غلبه کنند.»

زنگنه گفت: «هر دو کشور تولید‌کننده نفت و انرژی هستند و با چالش‌هایی مشابه مواجهند و به‌طور طبیعی پیامد‌های نوسان در قیمت‌ها بر اقتصاد هر دو کشور و زندگی مردم آنها تاثیر‌گذار است.»

وی با بیان آنکه این سفر نخستین سفر روحانی به بغداد در طول بیش از پنج سال ریاست‌جمهوری او بوده، آن را قدری دیرهنگام دانست و گفت که این سفر به دلیل مشکلات گوناگون از جمله نیاز به برقراری حداقلی از امنیت، با تأخیر همراه شده است.

این کارشناس مسائل منطقه با تاکید بر آنکه رفت و آمد‌های دوطرفه با عراق بسیار حائزاهمیت و ضروری است، خاطرنشان کرد ما به دفعات شاهد سفر روسای جمهور سابق و فعلی عراق به تهران بوده‌ایم و حال نیز نوبت سفر آقای روحانی است که البته باید زودتر از اینها اتفاق می‌افتاد.

زنگنه با بیان آنکه این سفرها می‌تواند برای تحکیم روابط دو کشور و همچنین ایجاد زمینه همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد، اضافه کرد: «عراق در برابر یک تنگنای مهم و حساس قرار دارد، اما دولتمردان و مردم این کشور با اعمال تحریم بر جمهوری اسلامی ایران مخالف هستند و طبعا این موضوع می‌تواند برای جمهوری اسلامی ایران در دور زدن تحریم‌ها راهگشا باشد، چراکه این اراده هم‌اینک در بغداد به چشم می‌خورد.»

وی یادآور شد: «موضوع تحریم یک پدیده بین‌المللی نیست و صرفا از جانب آمریکا اعمال شده، از این رو هیچ‌گونه وجاهت و محمل قانونی ندارد و دولتمردان عراق بارها اعلام کرده‌اند با این تحریم‌ها مخالفند و آنها را ظالمانه می‌دانند و لذا این تحریم‌ها از نظر آنها مشروعیت بین‌المللی ندارد.»

انتهای پیام/mh

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین اخبار
چند رسانه ای

درگیری شدید در مجلس شورای اسلامی

واکنش مردم به خیانت یک مشتری در فروشگاه

سخنرانی جنجالی پناهیان

آغاز تخریب‌های رئیسی