جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷ ساعت: ۱۹:۵۰:۱۲

دلایل شکست خصوصی‌سازی در ایران، عدم رعایت الزامات خصوصی سازی است

کارشناس مسائل استراتژیک استان مرکزی با اشاره به اینکه صنعت و صنایع یکی از پازل‌های اقتصاد استراتژیک است ، از دلایل شکست خصوصی سازی در ایران را عدم رعایت الزامات خصوصی سازی می‌داند.

رییس اندیشکده حکمت عهد؛

دلایل شکست خصوصی‌سازی در ایران، عدم رعایت الزامات خصوصی سازی است

خصوصی‌سازی

دلایل شکست خصوصی‌سازی در ایران، عدم رعایت الزامات خصوصی سازی است

منصور کاظمی کارشناس مسائل استراتژیک و رئیس اندیشکده حکمت‌عهد استان مرکزی است که در گفت‌وگوی تفصیلی به سوالات خبرنگار خبرگزاری فارس اراک پیرامون وضع صنعت، صنایع و دلایل شکست خصوصی سازی در ایران پاسخ می‌دهد.

فارس:  نگاه به صنعت در کشور ما چگونه است؟

کاظمی: زمانی که نفوذ غرب در کشور ما گسترش یافت، نگاه کاپیتالیستی هم به کشور وارد شد.

برای کسی که نگاه فلسفی کاپیتالیستی دارد اینطور است که هر چیزی قیمت دارد و هر چیزی باید سوددهی داشته باشد و این نگاه منفعت‌گرایانه به هر پدیده‌ای نگاه کاپیتالیستی است، این نگاه که هر چیزی را به عنوان ثروت بدانیم اشکالات عمده‌ای دارد و امروز متاسفانه در صنعت ما چنین نگاهی وجود دارد.

فارس: صنعت اقتصادی استان را چگونه باید در نظر بگیریم؟

کاظمی: مستنداتی  از زبان حضرت امام (ره) و همچنین رهبرمعظم انقلاب در حوزه صنعت موجود است که برخی از مسئولین دوست ندارند این موارد مطرح شود و خیلی هم سعی می‌کنند کاریکاتوری به این مطلب بپردازند که ما باید نگاه جامع در این خصوص داشته باشیم.

وقتی می‌گوییم بعضی از صنایع استان جزء صنایع استراتژیک محسوب می‌شود یعنی هم نفع و هم ضرر آن شامل کل کشور می‌شود نه صرفا استان مرکزی.

سطح تاکتیکی از این منظر مطرح است که لزوما اگر نفع و ضرری له آن صنعت وارد شود، نفع و ضرر آن کل کشور را در بر نمی‌گیرد و بخشی از کشور را شاید در برگیرد که آن سطح تاکتیکی است.

نهایتا اقتصاد تکنیکی که منفعت و ضرر فقط شامل همان منطقه می‌شود و ما باید اقتصاد استان را ابتدا درسطح استراتژیکی ببینیم و بعد سطوح تاکتیکی و سپس تکنیکی.

استان مرکزی به صورت خاص یکی از صنعتی‌ترین شهرهای کشور است که متاسفانه چند ساله اخیر در بحث واگذاری صنایع به بخش خصوصی اتفاقاتی در آن افتاده است که باعث شده صنایعی مثل هپکو، آذرآب و سایر صنایع کوچک از بین برود و اما کسی آنها را ندید.

 این دومینو از صنایع خیلی کوچک شروع شد و طبق آمار  بسیاری از صنایع کوچک و خرد از بین رفت و این دومینوها به صنایع بزرگ رسید و تا این لحظه کسی این خطرات را حس نکرد که چه بر سر اقتصاد کلان می‌آید تا این دومینو به صنایع بزرگ رسید با تبعات بسیار بزرگ‌تر و در حال حاضر نقشه‌هایی برای برخی صنایع بزرگ‌تر کشیده شده همچون پالایشگاه بزرگ امام خمینی (ره) و نیروگاه حرارتی که به مراتب بزرگ‌تر از صنایع قبلی هستند.

فارس: خصوصی‌سازی در صنایع استان چگونه کلید خورد؟

کاظمی: خصوصی سازی در ابتدا از صنایع کوچک آغاز شد و سپس به هپکو و آذرآب رسید، مسئولین تازه به فکر افتادند که یکی از عواقبی که اقتصاد سرمایه‌گذاری غرب وارد کشور می‌شود به همین دلیل است و باعث می‌شود قشر سرمایه‌دار ورود پیدا کند و اقتصاد کلان کشور را در دست بگیرد و آنجاست که حکومت مجبور می‌شود برای اینکه مردم آسیب نبینند تن به خیلی از مسائل چه در عرصه سیاسی و چه در عرصه فرهنگی بدهد.

مسئله خصوصی‌سازی غلط اقتصاد و صنعت از چند سال اخیر توسط اساتید شروع شده و در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود.

ما مخالف اصل ۴۴ قانون اساسی و مبحث خصوصی سازی و وارد کردن سهم بخش خصوصی در اقتصاد نیستیم و همچنین مبحث ما سیاسی نیست و کاری به گرایش دولت‌ها نداریم، اما بعضا می‌بینیم بعضی دولت‌ها با گرایش بسیار کاپیتالیستی افرادی که سرمایه‌های کلان دارند مسئولیت‌های بزرگی در کشور به عهده می‌گیرند و مالکین بسیاری از صنایع می‌شوند و مسئولیت‌های سنگینی را متقبل می‌شوند و در زمانی که مسئولیت دولتی دارند این صنایع را به بخش خصوصی که در اختیار خودشان است، واگذار می‌کنند.

در سال ۸۴ همزمان با روی کار آمدن دولت وقت غرب تحریم بسیار سنگینی علیه ایران در خصوص بنزین وارد کرد، استراتژیی غرب این بود که ایران را در ۶ ماه تحریم کنند و بعد از آن که ایران به طور کلی فلج شد و نتوانست بنزین خود را تامین کند حمله نظامی کنند، در همان سال به سراغ وزیر سابق نفت که در دولت فعلی هم این مسئولیت را دارند رفتند و سوال کردند که چرا در این مدت دوران وزارت که از دوران سازندگی و تا پایان دولت دوم خرداد به طول انجامید اقدام به تولید بنزین در داخل نکرده‌اید؟؟ ایشان بر این باور بودند که تولید بنزین مقرون به صرفه نیست و باید وارد شود، زمانی که مسئولی نگاه حمایتی به تولید داخل ندارد این مسئله به جایی می‌رسد که ماهیت و کلیت نظام را با خطر مواجه می‌کند، خوشبختانه در آن زمان تحریم بنزین، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا وارد میدان شد و به صورت ویژه کار را آغاز کرد و با  تولید بنزین در پارس جنوبی چندین فاز را افتتاح کرد و کشور از بحرانی بزرگ عبور داد.

این نشان می‌دهد نگاه به توان داخلی چه مقدار اثرات مثبتی دارد و زمانی که نگاهمان کلا به بیرون مرزها باشد و تولید داخل را حمایت نکنیم چه فاجعه‌های امنیتی در کمین نظام وجود دارد.

فارس: خصوصی‌سازی چگونه باید رقم بخورد؟

کاظمی: در بحث صنایع چهاررکن داریم که شامل بحث سرمایه‌گذار، دوم رکن مدیریت،  سوم توان مهندسی و چهارم کارگران هستند، اینکه دولت سه رکن دیگر را به عنوان کالا  به سرمایه‌دار  بفروشد، این در ظاهر خصوصی سازی است، اما در باطن  خصوصی‌سازی مد نظر مقام معظم رهبری در اصل ۴۴ قانون اساسی محسوب نمی‌شود، چرا که نگاه کاپیتالیستی است و انسان برای آنها به مثابه کالا است که خرید و فروش صورت می‌گیرد.

 طبق صحبت‌هایی که امام راحل درباره خصوصی سازی مطرح ‌کردند، خصوصی سازی باید حمایت از طبقات محروم جامعه را در برگیرد، اما امروز صنایع را از دو روش مزایده و بورس به بخش خصوصی  واگذار می‌کنیم و کسی که در بورس شرکت می‌کند یک سرمایه‌گذار است و بیشترین مبلغ را ارائه می‌دهد، و سوال این است در اینجا نقش محرومانی که در بخش خصوصی کار می‌کنند، چه می‌شود؟ در بورس چه افرادی سهیم هستند؟ جز اینکه قشر سرمایه‌دار و بیشتر برخوردار فقط می‌تواند در این حوزه ورود کند و سهام عمده را خریداری کنند؟

سرمایه‌گذارانی که برای خصوصی‌سازی صنایعی مثل پالایشگاه پای کار آماده‌اند پیش بینی ما این است که بلافاصله بعد از خصوصی سازی معضلاتی که در ۱۰ سال آینده با آن مواجه می‌شوند به مراتب بدتر از شرکت‌هایی مثل هپکو و آذرآب است چرا که تعداد نیروهایی که در صنایعی چون پالایشگاه فعالیت می‌کنند ده‌ها برابر هپکو و آذرآب است و این موضوع تبدیل به یک بحران ملی می‌شود و اگر این اتفاقات بیافتد توصیه ما به دولتمردان این است که الزامات را پیش ببرند که در این بخش چند راه حل جایگزین داریم که اولا کاهش نقش پول را باید داشته باشیم که طبق فرمایشات شهید آوینی به آن اقتصاد صلواتی می‌گویند و  به این معناست که مدام به دنبال این نباشیم که در مقابل خدمات دریافت وجه داشته باشیم.

در موضوع اقتصاد مقاومتی و خصوصی سازی بخش خصوصی‌سازی اقتصاد اول مطرح شد، اما بحث سیاست‌های اقتصاد مقاومتی از اوایل انقلاب مطرح شده، چون اساسا اقتصاد مقاومتی همان اقتصاد اسلامی است، همه شاخصه‌های اقتصاد مقاومتی را امام خمینی (ره) از اول انقلاب مطرح کرده‌اند که بخش خصوصی وارد شود و مقاوم سازی از درون شکل بگیرد و باید صرفه‌جویی در اقتصاد باشد و تولید ملی در اقتصاد رعایت شود و اینها همه مواردی است که در اوایل انقلاب مطرح شده بود و زمانی که واژه‌ای مثل اقتصاد مقاومتی و سیاست‌های ابلاغی آن مطرح می‌شود باید حواس خود را بیشتر جمع کنیم.

 

فارس: چرا در بحث حمایت از تولید داخلی با بی‌مهری از سوی دولت مواجه می‌شویم؟

کاظمی: وقتی شعار سال را حمایت از تولید ملی می‌گذارند یعنی حمایت ضعیف بوده و باید قوی‌تر باشد.

به عنوان نمونه در شرکتی مانند واگن پارس ظرفیت تولید بالایی وجود دارد که با هزینه‌های بسیار کمتر می‌توان واگن‌های مورد نیاز کشور را تولید کرد، یا در زمینه ساخت کشتی این توانایی در کشور وجود دارد که تولید داخل داشته باشیم، به طوری که مدیر یک شرکت کشتی سازی گفته بود زمانی که توانایی تولید داخل و امکان ایجاد اشتغال برای ۲ هزار نفر در زمینه کشتی‌سازی وجود دارد، چرا باید کشتی از چین وارد کنیم.

یکی از دلایل اینکه حمایت از کالای داخل به درستی صورت نمی‌گیرد، این است که دولت به جای اینکه نگاهش به درون کشور باشد، به سمت فاینانس خارجی است، از یک طرف نفت به آنها می‌دهد و از طرف دیگر به خاطر برخی مسائل مجبور است به ازای آن کالا دریافت کند و آن کالا می‌تواند کالاهای بنجول مثل مربا باشد که از ۷ کشور وارد می‌کند.

در بحث هپکو همه به خوبی با ظرفیت و قابلیت‌های بالای این شرکت که حتی می‌تواند هواپیمای سنگین هم تولید کند، اعتقاد داشته و واقف هستند، ولی می‌بینیم  قطعات را به قیمت پایین‌تر از طریق فاینانس از چین وارد می‌کنند و دولت مجبور است نفت بدهد و بجای آن ماشین‌آلات سنگین بگیرد، در صورتی که به ما وعده داده‌اند که اگر برجام امضا شود تحریم‌های بانکی برداشته می‌شود، اما این اتفاقات نیفتاد.

حمایت از تولید ملی مخدوش است نه از طرف مردم بلکه از طرف دولتمردان، بخش خصوصی سرمایه‌گذاری می‌کند و بعد می‌بیند بازار تقاضا در حمایت از سرمایه ملی وجود ندارد، این زمان است که صنایعی همانند هپکو و واگن پارس فاتحه آن خوانده می‌شود و حمایت اصلی که از سوی دولت است صورت نمی‌گیرد و این یکی از اصولی است که باید رعایت شود و نقطه اصلی و اساسی که هیچکس آن را رعایت نمی‌کند.

فارس: چه زمان می‌توانیم به اقتصاد شکوفا برسیم؟

کاظمی: طبق فرمایشات مقام معظم رهبری که بارها مورد تاکید قرار دادند که آقایی و سروری دلار را بشکنید و جادوی دلار از بین ببرید، اگر این کار صورت گیرد در اقتصاد فتح الفتوح کرده‌ایم، به عنوان مثال سرمایه‌گذاری که شرکت مثل هپکو را خریداری کرده است و با سرمایه‌گذاری در عرصه بین‌المللی بنا را برصادرات و واردات می‌گذارد و یک‌باره قیمت دلار به ۶۵۰۰ تومان می‌رسد چه عواقب منفی بر اقتصاد کشور می‌تواند داشته باشد، فرض کنید دولت به کارمند متوسط ۲ میلیون تومان حقوق پرداخت می‌کند زمانی که قیمت ارز به ۶۵۰۰ تومان برسد یعنی دولت بیشتر از یک میلیون تومان حقوق پرداخت نکرده است و هرچه پرداخت کرده در قالب ارز پس گرفته است.

دولت کسری بودجه خود را از طریق فروش دلار با قیمت بالا جبران می‌کند و بخش خصوصی در صنعت متحمل ضرر می‌شود و زمانی که ما مدیریت منابع ارزی نداریم مبارزه با فساد و حمایت از تولید ملی صورت نمی‌گیرد.

مسئله بعدی توجه به اقتصاد دانش بنیان و اقتصاد ملی است، یکی دیگر از راه‌ها  عدم شتاب‌زدگی در اقتصاد است که جز شاخص‌های مد نظر مقام معظم رهبری است که می‌فرمایند «خصوصی سازی در راستای توانمند سازی دولت است، به همان گونه که چرخ دولت باید حرکت کند چرخ اقتصاد مردم و کارگران هم باید بچرخد.»، ما اعتقاد داریم اگر چرخ اقتصاد دولت حرکتی نداشته باشد، اما چرخ اقتصاد مردم نباید از حرکت باز بماند، چرا که در غیر این صورت اعتراضات کارگری صورت می‌گیرد، به عنوان مثال شرکتی مانند هپکو که عقبه آن به دوران دفاع مقدس برمی‌گردد واقعا شرم‌آور است که برخی از کارگران در اعتراضات این شرکت از خانواده شهدا و جانبازان و ایثارگران بوده‌اند و دولت متاسفانه عنایتی به این موضوع ندارد و خود را از قید و بندهای شرکت‌هایی مثل هپکو و آذرآب برمی‌دارد تا چرخ دولت بچرخد که این یک کار کاملا غیرکارشناسی است که نشان از شتاب‌زدگی در اقتصاد مقاومتی است که به وضوح دیده می‌شود و نیاز است راه حل‌هایی  برای تسریع در پیشرفت در حوزه‌های مختلف با همت و کار مضاعف صورت گیرد.

یک مسئله‌ای که در اقتصاد مقاومتی و خصوصی سازی صنایع  وجود دارد این است که  ثمره خصوصی سازی بدون رعایت الزامات عدم موفقیت خصوصی‌سازی در کشور است که تا امروز در کشور شاهد آن بوده‌ایم.

دولت باید توجه کنند که بخش خصوصی باید بیشتر به نفع مردم باشد و آن چیزی که مشخص است این است که دولت باید به صورتی حرکت کند که قانون آن را تعیین کرده است و باید نظارت در آن بخش صورت گیرد و هیچ اجحافی به کارگران نباشد و در بحث خصوصی سازی سمت و سو در راستای حمایت از کارگران باشد.

مقام مقام معظم رهبری در سال ۸۵ پیرامون  اصل ۴۴ قانون اساسی بسیار تاکید می‌کنند که:« زمانی که خصوصی‌سازی شکل می‌گیرد کارگران را ویژه ببینند نه اینکه با خصوصی‌سازی زمین و تجهیزات را می‌فروشند و تبدیل به سرمایه می‌کنند و می‌روند و  کارگران در بلاتکلیفی می‌مانند.» مقام معظم رهبری در اردیبهشت سال ۸۹ در راستای سیاست‌های اصل ۴۴ می‌فرمایند:” بشر موجود عجیبی است عزیزان من گاهی عبادت و نماز شب هم می‌شود وسیله نفوذ شیطان وسیله فریب نفس خود انسانی که دارد نمازشب می‌خواند! همه ایده‌های خوب، همه فکرهای خوب و شریف می‌تواند منفذی بشود برای  شیطان، اصل ۴۴ خیلی خوب است، خیلی لازم است و حتما باید گسترش تمام اجرا شود؛ اما مراقب باشند مثل آن نماز شب دام شیطان نشود. از اینجا هم ممکن است شیطان‌ها نفوذ کنند. بارها گفته‌ام آدم‌های سواستفاده چی، قانون‌دان‌های قانون‌شکن، کسانی که بلدند چه جوری سر مامور و مسئول و رئیس و مرئوس و آدم کوچه و بازار را بپیچانند، برای اینکه به یک طعمه‌ای دست پیدا کنند؛ اینها کارخانه را بخرند، بعد به بهانه‌های گوناگون کارخانه را زمین‌گیر کنند، کارگرها را بیکار کنند، بعد از ماشین آلات فرسوده همان کارخانه‌، پول فروشش را در بیاورند، از زمین آن کارخانه هم به میلیاردها آلاف و الوف برسند؛ از این کارها شده است، می‌شود باید همه حواسشان جمع باشد.”

خصوصی‌سازی از طریق بورس وقتی اتفاق افتاد، سرمایه‌دار بخشی از سهام سودده کارخانه را خریداری می‌کند و بعد با آمارسازی‌های غلط طوری وانمود می‌کند که این کارخانه زیان‌ده و ورشکسته هست و سپس اقدام می‌کند به عرضه کارخانه در بازار بورس، مردم از همه جا بی‌خبر هم برای اینکه ضرر نکنند اقدام به فروش سهام خود با قیمت بسیار پایین‌تر می‌کنند، سپس سرمایه‌دار اصلی کارخانه که خود می‌داند در واقعیت این کارخانه زیان‌ده نیست اقدام به خرید الباقی سهام کارخانه کرده و مطلق تمام سهام را خریداری می‌کند و می‌شود آنچه که نباید بشود، سه بخش توان مدیریتی، توان مهندسی و کارگر همچون کالا خرید و فروش می شود، کسی که در این میان سود می‌کند سرمایه‌دار و کسی که ضرر می‌کند، سه بخش دیگر یعنی مدیران، مهندسین و کارگران کارخانه می‌باشند

اساس بورس بر قمار است و این موضوع در غرب نیز مطرح است که به افرادی که در بورس این چنین بلاها بر سر مردم می آورند را قمارباز می نامند.

فارس: جایگاه مدیریت، مهندسی و کارگران در خصوصی سازی‌ها چه می‌شود؟

کاظمی: اصل ۴۴ قانون اساسی قطعه‌ای از پازل بوده و هست که باید آن را در یک مجموعه کلی ببینیم، اصل ۴۴ قانون اساسی قبل و بعد دارد، امروز در جامعه اقتصادی کشور شدیداً روی این موضوع مانور می‌دهند که مقام معظم رهبری اصل ۴۴ را تایید می‌کندو برای  امثال ما که منتقد خصوصی سازی در استان هستیم یک دوگانگی ایجاد می‌شود که ما را متهم می‌کنند به اینکه  اعتقاد به اقتصاد دولتی داریم که مطلقا این طور نیست.

در این خصوص دوگانگی پیش آوردند که اقتصاد یا باید دولتی باشد یا خصوصی، اعتقاد ما این نیست و ما به این دوگانگی دولتی  ـ خصوصی اعتقادی نداریم و معتقدیم که حرف اسلام فرای اقتصاد دوگانه خصوصی و دولتی است.

ده‌ها الگوی دیگر وجود دارد که باید آن را پیش ببریم که یکی از الگوها بازار اقتصاد تعاونی است و با توجه به وجود وزارت کار، رفاه و تامین اجتماعی بازار اقتصاد تعاونی یکی از قوانین  جمهوری اسلامی ایران است که در قانون تصویب شده اما متاسفانه به درستی در کشور ما اجرا نمی شود.

لذا می توان از طریق اقتصاد تعاونی به خوبی پای قشر مستضعف را به عنوان مالک صنایع و بخش خصوصی وارد صحنه کرد.

فارس: در حال حاضر شرکت‌های خصوصی به گونه‌ای وانمود می‌کنند که زیان ده هستند، آیا این واقعیت دارد؟

کاظمی: در واقع اینطور نیست، آمار دقیقی داریم که آمارسازی می‌کنند که پالایشگاه اراک از داخل زیان‌ده است و همانطور که در مورد پالایشگاه کرمانشاه اعلام کردند که زیان‌ده است.

ساعت‌ها جلسات مختلف تشکیل شد و با قیمت گذاری پالایشگاه کرمانشاه به بخش خصوصی واگذار شد، توسط بخش خصوصی ظرف مدت ۶ ماه نصف مبلغ خرید را از مسیر سوددهی بدست آوردند پس این صنایع زیان ده نیستند.

فارس: به گفته شما این شرکت‌ها سودده هستند، ولی چرا کسانی که شرکت‌ها را خریداری می‌کنند به جای اینکه به تولید ادامه دهند آن را رها و مسائلی چون حوادث هپکو را رقم می‌زنند؟

کاظمی: دقیقا در الزامات اقتصاد مقاومتی طبق فرمایشات مقام معظم رهبری خصوصی سازی قطعه‌ای از یک پازل است که بایدقبل و بعد از آن را هم دید و جوانب دیگر را هم مورد بررسی قرار داد.

 دقیقا موضوع مبهم همین است که چرا اجازه نمی‌دهند سرمایه‌گذاری روی ریل تولید بماند و چرا وارد عرصه‌های دیگر می‌شوند؟ آیا الزامات اقتصاد مقاومتی توسط دولت رعایت می‌شود؟ طبق فرمایشات رهبری ابتدا باید الزامات اقتصاد مقاومتی رعایت شود و سپس به سمت خصوصی‌سازی رفت زیرا زمانی که مقدمات فراهم نشده باشد، نتیجه خصوصی سازی معکوس خواهد شد و سرمایه‌گذار در بخش خصوصی سرمایه‌گذاری می‌کند اما بعد پشیمان می‌شود.

فارس: الزامات اقتصاد مقاومتی چیست؟

کاظمی: الزامات اقتصاد مقاومتی در بیان رهبر معظم انقلاب  مسائلی چون مردمی کردن اقتصاد، مبارزه اساسی با فساد، حمایت از تولید ملی، توجه به مدیریت منابع ارزی، توجه به مدیریت مصرف ملی، توجه به اقتصاد دانش بنیان، عدم شتابزدگی، توجه به عقب ماندگی تاریخی و راه حل‌های تسریع در پیشرفت، لزوم همت مضاعف و کار مضاعف، لزوم توجه به نیروهای جون و استفاده از مجربین، حرکت در مسیر نیازهای اصلی، غفلت نکردن از سایر عرصه‌ها است که با نگاه به این الزامات و توصیه‌های مقام معظم رهبری می‌بینیم که شرایط و زمینه‌های مساعد برای خصوصی سازی صحیح و محقق شدن اقتصاد مقاومتی توسط دولت فراهم نشده و دولت در صحنه اقتصادی خوب ظاهر نشده است.

ادامه دارد…

 

انتهای پیام/ح

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه می گذارد

اطلاع از
avatar
آخرین اخبار
چند رسانه ای

مهدیا کوچولو

سرود فوق‌العاده پاسداران در محضر فرمانده کل قوا

کاخ نشینی مسئولان

سخنرانی آتشین انجوی نژاد علیه برخی مسئولین